Mùa hè này, FIFA đang âm thầm thu thập những món đồ đặc biệt sau mỗi trận đấu tại World Cup 2026 để làm phong phú thêm kho tàng lịch sử của mình. Họ đã có tấm lưới từ trận chung kết năm 2018, bộ đồ tập của Pelé năm 1958. Thế nhưng, thế giới bóng đá vẫn còn đó hàng loạt báu vật vô giá đang thất lạc hoặc nằm ở những nơi không ai ngờ tới.
Hãy cùng Kênh Thể Thao lật lại cuốn album lịch sử qua 22 kỷ vật World Cup qua các thời kỳ, từ những năm sơ khai cho đến thời hiện đại.
Giai đoạn khởi nguồn (1930 – 1950): Thời kỳ của những hỗn loạn và chiến tranh
1930 – Quả bóng “chia đôi” trong trận chung kết đầu tiên
Trận chung kết World Cup đầu tiên giữa Argentina và Uruguay hỗn loạn đến mức hai đội không chịu đá chung một quả bóng. Giải pháp đưa ra: Hiệp một dùng bóng của Argentina (nhỏ và nhẹ hơn), hiệp hai dùng bóng của Uruguay. Kết quả: Argentina dẫn 2-1 trong hiệp một với bóng của mình, nhưng Uruguay lội ngược dòng thắng 4-2 ở hiệp hai để nâng cao chiếc cúp mang tên Nữ thần Chiến thắng (sau này đổi tên là cúp Jules Rimet).
- Hiện trạng: Đang được trưng bày tại câu lạc bộ bóng rổ Saracens (Bắc London) thuộc bộ sưu tập tư nhân Allianz của tỷ phú Nigel Wray.
1934 – Chiếc vé chung kết siêu hiếm của Matteo Melodia
Nhà sưu tập người Ý Matteo Melodia sở hữu bộ sưu tập vé bóng đá đồ sộ nhất thế giới (từng lên tới 60,000 chiếc). Trong số đó, báu vật quý nhất là chiếc vé trận chung kết World Cup 1934 tại Rome, nơi Ý hạ Tiệp Khắc 2-1. Trên thế giới hiện chỉ còn khoảng 3-4 chiếc vé như vậy tồn tại.
- Hiện trạng: Được lưu giữ cẩn thận tại nhà riêng của Melodia.
1938 – Chiếc đế cúp Jules Rimet nằm dưới hầm tối
Đương kim vô địch Ý bảo vệ thành công ngai vàng tại Pháp, khắc tên mình lần thứ hai lên đế cúp. Khi Thế chiến II bùng nổ, cúp Jules Rimet đã được Phó chủ tịch FIFA người Ý Ottorino Barassi giấu trong một hộp đựng giày dưới gầm giường, sau đó ngụy trang trong một thùng gỗ đựng dầu ô liu để tránh bị phát xít Đức tịch thu. Dù phần đỉnh của chiếc cúp gốc đã bị đánh cắp và nấu chảy năm 1983 tại Brazil, nhưng phần đế cúp thì khác. Năm 2015, một nhân viên FIFA đã vô tình tìm thấy chiếc đế cúp nguyên bản bị bỏ quên dưới tầng hầm văn phòng Zurich.
- Hiện trạng: Trưng bày tại Bảo tàng FIFA ở Zurich, Thụy Sĩ.
1950 – Khung thành gỗ bị Barbosa “hỏa táng”
Kỳ World Cup duy nhất không có trận chung kết thực sự, mà định đoạt bằng một vòng bảng chung kết. Brazil chỉ cần hòa Uruguay tại Maracanã là vô địch, nhưng họ đã thua 1-2 trước 199,850 khán giả. Thủ môn Moacir Barbosa trở thành tội đồ thiên cổ. Năm 1963, khi sân vận động thay khung thành mới, Barbosa đã mang khung thành gỗ của trận đấu định mệnh đó về nhà, dùng rìu chặt nhỏ và đem đốt chúng trong lò nướng thịt của mình để giải tỏa nỗi ám ảnh.
- Hiện trạng: Đã thành tro bụi.
Giai đoạn hoàng kim (1954 – 1978): Những huyền thoại bước ra ánh sáng
1954 – Chiếc áo đẫm mồ hôi của Helmut Rahn trong “Phép màu Bern”
Đội tuyển Hungary của Ferenc Puskás thời đó là “độc cô cầu bại”. Khi họ dẫn Tây Đức 2-0 chỉ sau 8 phút ở trận chung kết, ai cũng nghĩ mọi chuyện đã an bài. Nhưng Tây Đức đã làm nên cú lội ngược dòng vĩ đại nhất lịch sử để thắng 3-2. Người ghi bàn quyết định là Helmut Rahn.
- Hiện trạng: Chiếc áo đấu của Rahn đang được trưng bày tại Bảo tàng Bóng đá Đức ở Dortmund.
1958 – Chiếc radio định mệnh của Pelé
Cậu thiếu niên 17 tuổi Pelé năm đó chưa từng đi máy bay, chưa từng rời khỏi Brazil. Khi nghe bố bảo tên mình được xướng lên trên radio để đi Thụy Điển đá World Cup, Pelé còn tưởng bố nói đùa. Cuối cùng, giải đấu đó đã chứng kiến sự khai sinh của một Vua Bóng Đá.
- Hiện trạng: Trưng bày tại Bảo tàng Pelé ở Santos, São Paulo.
1962 – Quả bóng thảm họa “MR. CRACK”
World Cup 1962 tại Chile chứng kiến một trong những quả bóng lỗi nhất lịch sử. Quả bóng “MR. CRACK” ban đầu có màu cam đẹp mắt nhưng lớp sơn bị bong tróc dần qua các trận đấu. Tệ hơn, nước thấm qua các đường khâu tay khiến quả bóng trở nên nặng trịch khi trời mưa.
- Hiện trạng: Một quả bóng từ vòng bảng đang được FIFA lưu giữ tại Zurich.
1966 – Chiếc áo đỏ của Sir Geoff Hurst
Trận chung kết đầy kịch tính giữa Anh và Tây Đức tại Wembley đã đi vào lịch sử với bàn thắng gây tranh cãi qua vạch vôi của Geoff Hurst. Ông cũng là người duy nhất lập hat-trick trong một trận chung kết World Cup thế kỷ 20 (trước khi Kylian Mbappé tái lập năm 2022).
- Hiện trạng: Đang được trưng bày tại CLB Saracens bên cạnh quả bóng năm 1930.
1970 – Chiếc giày Puma King và “chiêu trò tiếp thị” của Pelé
Trận chung kết năm 1970 là kỳ World Cup đầu tiên được phát sóng màu trên toàn cầu. Trước trận chung kết, vì một thỏa thuận ngầm đắt giá với Puma, Pelé đã cố tình yêu cầu trọng tài dừng trận đấu vài giây để ông cúi xuống buộc dây giày. Máy quay truyền hình lúc đó đã zoom cận cảnh vào đôi giày Puma King, tạo nên một trong những chiến dịch marketing đỉnh cao nhất lịch sử thể thao.
- Hiện trạng: Một chiếc giày đang được trưng bày tại trụ sở Puma ở Herzogenaurach, Đức.
1974 – Bản phác thảo chiếc cúp vàng của Silvio Gazzaniga
Sau khi Brazil sở hữu vĩnh viễn cúp Jules Rimet vào năm 1970 nhờ cột mốc 3 lần vô địch (1958, 1962, 1970), FIFA đã tổ chức cuộc thi thiết kế cúp mới. Vượt qua 53 tác phẩm, bản phác thảo hai cầu thủ nâng cao bệ trái đất của nghệ sĩ Ý Silvio Gazzaniga đã được chọn và sử dụng cho đến ngày nay. Chiếc cúp này chỉ còn đủ chỗ trống để khắc tên các nhà vô địch cho đến năm 2038.
- Hiện trạng: Bản phác thảo gốc đang ở bảo tàng pop-up của FIFA tại Trung tâm Rockefeller, New York.
1978 – Chiếc giày Vàng “màu vàng úa” của Mario Kempes
Mario Kempes là người hùng đưa Argentina lần đầu tiên lên đỉnh thế giới với cú đúp trong trận chung kết hạ gục Hà Lan. Với 6 bàn thắng ghi được, ông cũng ẵm luôn danh hiệu Chiếc giày Vàng (Golden Boot) dành cho Vua phá lưới. Khi chia sẻ với ESPN, Kempes hài hước nhớ lại rằng danh hiệu lúc đó trông giống một “màu vàng úa” (yellowish) hơn là vàng thật.
- Hiện trạng: Trưng bày tại một bảo tàng bóng đá ở Madrid, Tây Ban Nha cùng với áo và giày thi đấu của ông.
Giai đoạn hiện đại (1982 – 2006): Những khoảnh khắc định đoạt số phận
1982 – Chiếc tẩu thuốc của “ông già” Enzo Bearzot
Ý bước vào giải đấu năm 1982 trong sự hoài nghi và chỉ trích dữ dội từ truyền thông quê nhà. HLV Enzo Bearzot đã áp dụng lệnh thiết quân luật với báo chí (media blackout). Trên băng ghế huấn luyện, ông bình thản hút tẩu thuốc, lầm lũi đưa Ý vượt qua cả Argentina của Maradona lẫn Brazil để lên ngôi vô địch.
- Hiện trạng: Chiếc tẩu thuốc huyền thoại đang ở Bảo tàng bóng đá Ý tại Florence.
1986 – Quả bóng “Bàn tay của Chúa” trị giá triệu đô
Trận tứ kết giữa Argentina và Anh năm 1986 là sân khấu độc diễn của Diego Maradona với hai bàn thắng kinh điển nhất lịch sử: một bằng tay (“Bàn tay của Chúa”) và một cú đi bóng qua 5 cầu thủ Anh (“Bàn thắng của thế kỷ”). Trọng tài người Tunisia, Ali Bin Nasser, đã cầm quả bóng Adidas trận đấu đó về làm kỷ niệm. Đến tháng 11/2022, ông đã quyết định bán đấu giá món bảo vật này.
- Hiện trạng: Đã được bán thành công tại nhà đấu giá Graham Budd Auctions ở London với mức giá khổng lồ 2 triệu bảng Anh (khoảng 2.4 triệu USD) cho một nhà sưu tập tư nhân ẩn danh.
1990 – Tấm bê tông phạt đền được “hóa thạch”
Andreas Brehme ghi bàn duy nhất từ chấm 11m giúp Tây Đức đánh bại Argentina trong một trận chung kết thực dụng và nghẹt thở. Sau trận đấu, một người nào đó đã đào luôn cả mảng cỏ và đất có điểm đặt bóng phạt đền tại sân Olimpico (Rome), đúc nó vào một khối nhựa acrylic và xin chữ ký của huyền thoại Franz Beckenbauer.
- Hiện trạng: Thuộc sở hữu của nhà sản xuất âm nhạc nổi tiếng người Đức Frank Farian trước khi được đưa vào Bảo tàng Bóng đá Đức từ năm 2015.
1994 – Tấm băng rôn tri ân tay đua huyền thoại Ayrton Senna
Trước khi lên đường sang Mỹ, đội tuyển Brazil đã gặp gỡ huyền thoại đua xe F1 đồng hương Ayrton Senna. 11 ngày sau cuộc gặp đó, Senna tử nạn trên đường đua San Marino. Sau khi đánh bại Ý trên chấm luân lưu để giành chức vô địch lần thứ 4, các cầu thủ Brazil đã căng một tấm băng rôn đầy xúc động ngay trên sân Rose Bowl: “Senna… chúng ta cùng tăng tốc. Chức vô địch thứ 4 này là của chúng ta!”
- Hiện trạng: Món kỷ vật này được Américo Faria (cựu điều phối viên kỹ thuật của đội tuyển năm 1994) cất giữ cẩn thận trong ngăn kéo suốt gần 30 năm trước khi được các cầu thủ tặng lại cho gia đình Senna vào năm 2024. Hiện tấm băng rôn đang được treo trang trọng tại Viện Senna ở Rio de Janeiro.
1998 – Chiếc cúp bản sao và câu chuyện hài hước của Frank Leboeuf
Trung vệ Frank Leboeuf không quá bận tâm đến danh hiệu vật chất, ông từng vứt chiếc huy chương vàng World Cup 1998 vào ngăn kéo đựng… quần lót và tất chân để tránh trộm. Kỷ vật ông thích nhất là chiếc cúp World Cup thu nhỏ do Liên đoàn bóng đá Pháp tặng cho mỗi cầu thủ.
Leboeuf kể lại: “Có lần tôi chỉ tay vào chiếc cúp nhỏ đó rồi bảo vợ: ‘Này em yêu, thấy gì chưa? Nhà vô địch thế giới đấy nhé!’. Vợ tôi liền bảo: ‘Biết rồi, im đi và đi pha cà phê cho tôi’.”
- Hiện trạng: Cất giữ tại nhà riêng của Leboeuf.
2002 – Chiếc áo đấu của Ronaldinho trong trận cầu siêu phẩm với Anh
Cú đá phạt góc treo bóng từ cự ly hơn 35 mét của Ronaldinho làm ngỡ ngàng thủ thành David Seaman là một trong những khoảnh khắc mang tính biểu tượng nhất tại giải đấu năm 2002 trên đất châu Á. Người Anh gọi đó là cú đá may mắn, nhưng Ronaldinho cho đến nay vẫn khẳng định ông hoàn toàn cố ý vì biết Seaman hay có thói quen dâng cao rời xa khung thành.
- Hiện trạng: Trưng bày tạm thời tại Bảo tàng Bóng đá (Museu do Futebol) ở Rio de Janeiro.
2006 – Bức tượng “Cú húc đầu” của Zidane
Trận chung kết năm 2006 khép lại chương cuối trong sự nghiệp vĩ đại của Zinedine Zidane bằng một tấm thẻ đỏ trực tiếp sau cú húc đầu vào ngực Marco Materazzi. Khoảnh khắc đầy bi kịch này đã được nghệ sĩ Adel Abdessemed đúc thành một bức tượng đồng khổng lồ.
- Hiện trạng: Hiện đang được đặt trang trọng bên trong Bảo tàng Olympic và Thể thao Qatar 3-2-1 tại Doha, như một minh chứng lịch sử về áp lực tâm lý khủng khiếp của các vận động viên đỉnh cao.
>>> Xem thêm các tin khác: Vì sao World Cup 2026 sở hữu dàn huấn luyện viên đẳng cấp nhất lịch sử?