Ngày chủ nhật vừa qua, đội tuyển bóng đá quốc gia Iran đã chính thức đáp xuống thành phố Tijuana (Mexico) – khu vực giáp ranh biên giới Mỹ – giữa lúc chính quyền Tehran lên tiếng chỉ trích gay gắt các hạn chế visa từ phía Washington ngay trước thềm World Cup diễn ra vào mùa hè này. Phía Hoa Kỳ đã áp đặt một biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt chưa từng có khi chỉ cấp loại thị thực yêu cầu các cầu thủ Iran phải nhập cảnh và rời khỏi nước Mỹ ngay trong cùng một ngày diễn ra trận đấu (same-day entry and exit).
Biện pháp siết chặt visa kỷ lục và căng thẳng ngoại giao leo thang
Theo thông tin từ cơ quan truyền thông bán chính thức của Iran (ISNA), Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Iran, ông Mehdi Taj, xác nhận toàn đội đã được cấp phép vào Mỹ để tham gia giải đấu. Tuy nhiên, thay vì các quy trình thông thường, chính quyền Mỹ áp chế một lịch trình di chuyển khắt khe: toàn đội không được phép lưu trú qua đêm trước hoặc sau trận đấu trên đất Mỹ, mà phải thực hiện thủ tục thông quan, thi đấu và rút quân hoàn toàn trong ngày. Quyết định này ngay lập tức làm dấy lên những cáo buộc mạnh mẽ về sự bất công và phân biệt đối xử trong thể thao.
Ông Mehdi Taj phát biểu đầy gay gắt trên thông tấn ISNA: “Chúng tôi không biết sự cản trở từ phía người Mỹ sẽ còn kéo dài đến mức nào. Những gì Hoa Kỳ đang làm thể hiện ác ý và sự thiếu bình đẳng giữa các đội bóng.”
Đáp lại các cáo buộc từ Tehran, một quan chức trong bộ máy chính quyền Mỹ chia sẻ với CNN rằng các thị thực cần thiết để Iran thi đấu tại World Cup — bao gồm visa cho vận động viên và các nhân viên hậu cần thiết yếu — đều đã được phê duyệt và ban hành. Bản chất mối quan hệ giữa hai quốc gia vẫn đang trong tình trạng chiến tranh và chưa có bất kỳ dấu hiệu đột phá nào trong các cuộc đàm phán hòa bình.
“Chúng tôi sẽ không cho phép đội tuyển Iran lạm dụng hệ thống này để đưa các phần tử khủng bố xâm nhập vào Hoa Kỳ dưới những lý do sai lệch”, vị quan chức Mỹ khẳng định với CNN.
Kế hoạch di chuyển đặc biệt từ căn cứ Mexico
Tại Iran, bóng đá không đơn thuần là một môn thể thao đại chúng, mà còn là sợi dây liên kết hàng triệu người dân vượt qua các rào cản xã hội và chính trị. Việc giành vé tham dự giải vô địch thế giới từ lâu đã là niềm tự hào lớn lao của quốc gia này. Tuy nhiên, bối cảnh xung đột vũ trang hiện tại giữa Mỹ – Israel với Iran, kết hợp cùng những bất ổn kinh tế nội địa, đã biến sân cỏ thành một mặt trận quyền lực mềm phức tạp.
Theo lịch trình chính thức từ FIFA, lịch thi đấu của đội tuyển Iran tại vòng bảng bao gồm:
- 15/06: Gặp New Zealand (tại Los Angeles)
- 21/06: Gặp Bỉ (tại Los Angeles)
- 26/06: Gặp Ai Cập (tại Seattle)
Để thích nghi với quy định “nhập-xuất cảnh trong ngày” ngặt nghèo từ Washington, người phát ngôn của Liên đoàn Bóng đá Iran cho biết đội tuyển sẽ sử dụng loại visa nhập cảnh nhiều lần (multiple-entry visa). Toàn đội sẽ đóng quân tại Mexico theo thỏa thuận từ trước với Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum. Từ căn cứ này, họ sẽ bay sang Mỹ sát giờ bóng lăn và lập tức quay trở lại Mexico ngay sau khi tiếng còi mãn cuộc vang lên.
Làn sóng phản đối và động thái khiếu nại lên FIFA
Chính sự điều hành có phần khắc nghiệt này đã khiến ban huấn luyện và các quan chức ngoại giao Iran bất bình. Chủ tịch Mehdi Taj gọi sự can thiệp của Washington vào công tác tổ chức sự kiện thể thao là “thật sự kỳ lạ”, đồng thời tuyên bố liên đoàn sẽ chính thức gửi đơn khiếu nại lên cơ quan quản lý bóng đá thế giới (FIFA).
Bên cạnh đó, Huấn luyện viên trưởng Amir Ghalenoei tiết lộ tình hình nhân sự của đội đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng do một số thành viên trong ban quản lý, nhân viên truyền thông và giám đốc điều hành vẫn chưa được phía Mỹ cấp phép thông quan.
“Tôi muốn hỏi các bạn, đây là kiểu đối xử gì vậy? Tôi hy vọng tình trạng này sẽ được khắc phục và những hành vi tương tự không lặp lại trong tương lai”, HLV Ghalenoei chia sẻ với thông tấn Tasnim vào ngày chủ nhật.
Bổ sung vào làn sóng chỉ trích, Đại sứ quán Iran tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) cũng ra thông báo chính thức khẳng định Mỹ đang “tước đoạt quyền tham gia World Cup của đội tuyển quốc gia Iran trong điều kiện bình thường, đẩy đội bóng vào tình trạng áp lực và căng thẳng không đáng có”. Phía đại sứ quán nhấn mạnh đây chính là “hình thức can thiệp chính trị tồi tệ nhất vào thể thao”.
Đây là lần đầu tiên trong lịch sử World Cup kể từ khi giải đấu thành lập năm 1930, một quốc gia đăng cai tiếp đón một đội tuyển bóng đá mà họ đang có xung đột vũ trang trực tiếp.